Do koncepcji utworzenia obozu koncentracyjnego w Warszawie powrócono po raz kolejny po stłumieniu powstania w getcie. SS-Brigadeführer Jürgen Stroop zaproponował wówczas w swym raporcie, aby więzienie SD i policji bezpieczeństwa na Pawiaku przekształcić w obóz koncentracyjny (16 maja 1943). Himmler zaakceptował tę propozycję i 11 czerwca 1943 wydał rozkaz o treści:
Ostatecznie Pawiak zachował jednak status więzienia, a obóz koncentracyjny wzniesiono w rejonie pobliskiej ul. Gęsiej – także znajdującej się wewnątrz zamkniętej strefy byłego getta. 19 lipca 1943 dotarło tam pierwszych 300 więźniów, których przywieziono transportem z KL Buchenwald (byli to Niemcy, w większości kryminaliści). Dzień ten uznawany jest za datę rozpoczęcia działalności przez KL Warschau.
Historia obozu Formalny status i nazwa Przez pierwszych dziesięć miesięcy KL Warschau miał status samodzielnego obozu koncentracyjnego. Jego komendantura podlegała Głównemu Urzędowi Gospodarczo-Administracyjnemu SS, lecz jednocześnie blisko współpracowała z niemieckimi władzami policyjnymi w Warszawie, zwłaszcza podczas akcji pacyfikacyjnej z przełomu 1943/44, która wymierzona była w polską ludność stolicy. W tym okresie obóz nosił nazwę: Waffen-SS Konzentrationslager Warschau.