Modele respondenta W badaniach wyróżnia się kilka modeli respondenta, co przekłada się na warsztat metodologiczny badaczy: model behawiorystyczny – wcześniej stosowany model, w którym zakładano, że pytania są bodźcami, natomiast odpowiedzi reakcjami na te bodźce; model kontekstowy – w modelu tym respondent traktowany jest jako jednostka podatna na wpływy ankietera; model poznawczy – w tym modelu, zdobywającym popularność pod koniec XX wieku, zachowanie respondenta ujmuje się jako sekwencję działań związanych z rozwiązywaniem zadań; kolejnymi krokami są: interpretacja pytania, przywołanie z pamięci informacji, sformatowanie odpowiedzi i udzielenie ich. Wskazuje się, że badany może przywołać z pamięci sąd na temat danej sprawy, jeśli był on wcześniej przez niego sformułowany, a jeśli nie, musi go stworzyć. Nie sięga do całego zbioru pamięci, tylko do informacji, które są najbardziej dostępne (najbardziej wyraźne lub świeże).
Biorąc pod uwagę teorię racjonalnego wyboru wskazuje się, że respondent dokonuje wyboru odpowiedzi najbardziej dla siebie korzystnych, ograniczających wysiłek intelektualny, przez co odpowiedź nie jest optymalna, ale wystarczająco zadowalająca.