Drugi Zarząd Główny KGB SSSR, Drugi Zarząd Główny Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR (ros. Второе главное управление КГБ СССР) – organ kontrwywiadu i bezpieczeństwa państwowego w strukturach Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego (KGB) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Obok Pierwszego Zarządu Głównego KGB ZSRR największy i najważniejszy pion tej instytucji.

Powstanie organów kontrwywiadu w ZSRR Powstanie organów kontrwywiadu po przejęciu władzy przez bolszewików w Republice Rosyjskiej nastąpiło po utworzeniu pierwszych bolszewickich organów bezpieczeństwa państwowego. W grudniu 1917 roku Rada Komisarzy Ludowych wydała tajny dekret o powołaniu Wszechrosyjskiej Komisji Nadzwyczajnej do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (w skrócie Czeka lub WCzK). Jednym z zadań wykonywanych przez WCzK miała być walka ze szpiegostwem i bandytyzmem.

W bardzo szybko rozwijających się i często zmieniających się strukturach organów bezpieczeństwa państwowego piony odpowiedzialne za tzw. kontrwywiad cywilny ciągle zmieniały nazwę oraz wewnętrzną strukturę.