Roman I Lekapen, gr. Romanos Lakapēnos (ur. 870, zm. 15 czerwca 948) – cesarz bizantyński w latach 920–944, przez cały okres formalnie współcesarz z Konstantynem VII, później także z synami.
Życiorys Droga do władzy Pochodził z chłopskiej, armeńskiej rodziny. Był drungariosem – dowódcą floty cesarskiej w czasie wojen z Bułgarią cara Symeona I. W ich trakcie okazał się znacznie lepszym dowódcą niż stawiani na czele wojsk wysoko urodzeni arystokraci (jak np. Leon Fokas), dlatego wkrótce jego wpływy rosły, zwłaszcza, że matka małoletniego cesarza, cesarzowa Zoe nie potrafiła ani pokonać Bułgarów, ani zawrzeć z nimi trwałego pokoju. W 919 został regentem do czasu uzyskania dorosłości przez cesarza Konstantyna VII Porfirogeneta. Usunął cesarzową Zoe do klasztoru, a Leona Fokasa, który chciał podnieść bunt, pojmał i kazał oślepić. W maju 919 roku wydał za młodego cesarza swoją córkę Helenę. 24 września 920 roku uzyskał od cesarskiego zięcia tytuł cezara i wkrótce (17 grudnia 920) został współcesarzem. Niedługo później został głównym cesarzem i usunął na drugi plan swojego podopiecznego, choć nigdy formalnie nie pozbawił go tytułu.