Tak jak trznadel zwyczajny, za skrzydłami ma rdzawą plamkę, a nad czarnymi oczami biały pasek.
Długość ciała wynosi 13–14,5 cm, masa 15,5–24,3 g.
Pożywienie Żywi się ziarnem, owadami i pająkami.
Status i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 1988 klasyfikowała trznadla czubatego jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). W 2016 status zmieniono na narażony (VU, Vulnerable), a w 2025 na bliski zagrożenia (NT, Near Threatened). Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy na rok 2021, zawiera się w przedziale 4 200 000 – 8 200 000 dorosłych osobników. Globalny trend liczebności oceniany jest jako spadkowy. Jeszcze w 2015/2016 roku sugerowano, że liczebność populacji spada gwałtownie – o ponad 30% w ciągu 10 lat. Późniejsze dane wykazały jednak, że spadki spowolniły, lokalnie liczebność ustabilizowała się, zaś w Finlandii czy Szwecji zaczęła wzrastać. Zagrożenie dla trznadli czubatych stanowi wycinka drzew i osuszanie środowiska na terenach lęgowych oraz rozwój rolnictwa i odłów na zimowiskach.