Sytuacja ta jest podobna jak w przypadku budżetu państwa, gdzie inicjatywa przysługuje organowi wykonawczemu – Radzie Ministrów.
Budżet powinien zostać uchwalony przez radę gminy przed rozpoczęciem roku budżetowego, w szczególnych przypadkach dopuszcza się, by przyjęcie uchwały budżetowej nastąpiło w terminie późniejszym, lecz nie później niż do dnia 31 stycznia roku budżetowego. W przypadku, gdy termin ten nie zostanie dotrzymany, regionalna izba obrachunkowa do końca lutego roku budżetowego ustala gminie budżet obejmujący wydatki na obowiązkowe zadania własne gminy oraz zadania zlecone. Do tego dnia podstawą gospodarki finansowej gminy jest projekt uchwały.
Po uchwaleniu budżetu przez radę gminy wójt przekazuje uchwalę regionalnej izbie obrachunkowej oraz opracowuje układ wykonawczy budżetu, czyli szczegółowy podział dochodów i wydatków budżetowych w pełnej klasyfikacji.
Regionalna izba obrachunkowa ma 30 dni od daty otrzymania uchwały na jej analizę pod kątem zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia błędów wzywa radę gminy do ich usunięcia i wyznacza termin, do kiedy poprawki mają zostać naniesione.