Konflikt pomiędzy autonomią a wstydem i zwątpieniem Faza mięśniowo-analna, wczesne dzieciństwo. Dziecko uczy się panować nad własnym organizmem. Zaczyna różnicować własne stany wewnętrzne i kontrolować je, staje się bardziej samodzielne. Z poczucia samokontroli rodzi się poczucie autonomii własnego istnienia. Utrata samokontroli wywołuje wstyd i zwątpienie we własną autonomię. Uczucie wstydu określa Erikson jako reakcję na sytuację, w której człowiek jest przez innych oglądany, gdy nie czuje się gotów do tego aby być oglądanym. Uczucie wstydu może wywoływać wrogość do siebie, człowiek pragnie być niewidzialnym, zmaleć lub zniknąć. Zwątpienie we własną autonomię – utrata samokontroli lub nadmierna kontrola rodziców. Konsekwencje konfliktu związanego z kształtowaniem się poczucia autonomii: nadmierna, obsesyjna skłonność do samokontroli i manipulowania sobą (nerwica natręctw), lęki paranoidalne, urojenia prześladowcze.