Powstanie Instytutu Inicjatywa stworzenia Instytutu poświęconego badaniu najnowszej historii Polski zrodziła się w 1923 w otoczeniu Józefa Piłsudskiego. Sam Marszałek wykazywał dużo zrozumienia dla wagi historii i osobiście pracował nad niektórymi zagadnieniami, jak. np. powstanie styczniowe. Pracami organizacyjnymi kierował Walery Sławek, współpracowali przy organizacji Aleksander Dębski, Aleksander Prystor, Wacław Sieroszewski, Adam Skwarczyński, Michał Sokolnicki, Artur Śliwiński, Kazimierz Świtalski i Leon Wasilewski. Po kilku spotkaniach, w marcu 1923 roku zwołane zostało pierwsze Walne Zebranie, na którym wybrano Zarząd, ustalono listę członków i statut, wniesiony celem zatwierdzenia do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. W myśl statutu celami Instytutu badań najnowszej historii Polski było: gromadzenie materiałów źródłowych do historii Polski (w okresie po powstaniach), badania tych materiałów i ich publikowanie oraz współpraca z instytucjami państwowymi i społecznymi w kraju i za granicą. Na fundusze instytutu miały się składać składki członkowskie, dary, zapisy i subsydia, oraz dochody z wydawnictw, odczytów itp.