Jeżeli alternatywne rozwiązanie dałoby lepsze efekty niż realizowany wariant (koszt alternatywny przewyższa korzyści uzyskane z realizacji przyjętego wariantu), to oznacza, że podjęta decyzja jest nieracjonalna.

Friedrich August von Hayek skonstatował, że zasada kosztów alternatywnych stanowi, iż „inne, konkurencyjne użycia danego składnika powodują ograniczenie ilości dóbr dostępnych dla danej linii produkcyjnej w taki sposób, że wartość produktu nie spadnie poniżej sumy wartości, którą wszystkie składniki produkcji uzyskują w tych konkurencyjnych zastosowaniach”.

Historia Friedrich von Wieser w 1876 roku opracował subiektywistyczną koncepcję kosztu alternatywnego, chlubił się również sformułowaniem terminu: koszt alternatywny. W 1894 r. użył go również David L. Green w artykule w „Quarterly Journal of Economics” zatytułowanym „Koszt bólu i koszt możliwości”. Zagadnienie było opisywane przez wcześniejszych autorów, w tym Benjamina Franklina i Frédérica Bastiata. Franklin utożsamiany jest ze znaną frazą „Czas to pieniądz”, a jego uzasadnienie dotyczące kosztów alternatywnych zostało przedstawione w jego „Poradzie dla młodego kupca” (1748): „Pamiętaj, że czas to pieniądz.