W zaborze pruskim rząd zabraniał prywatnego szkolnictwa polskiego.
Przed wybuchem I wojny światowej ogólna liczba szkół na ziemiach polskich przedstawiała się jak następuje. W r. 1911 szkół początkowych w Królestwie Polskim było 5091, na Litwie i Rusi – 15 440; w Galicji – 5661; w zaborze pruskim – 13 501 Szkół średnich w Królestwie Polskim było 92; na Litwie i Rusi – 184; w Galicji – 130; w zaborze pruskim – 422. Szkół zawodowych (początkowych i średnich): w Królestwie Polskim – 16 rządowych, 11 prywatnych; na Litwie i Rusi – 120; w Galicji 153 rządowych, 216 prywatnych; w zaborze pruskim – 2792. Szkół wyższych (uniwersytetów, akademii, politechnik); w Królestwie Polskim – 5; na Litwie i Rusi – 2; w Galicji – 9; w zaborze pruskim – 2 (politechnika w Gdańsku i akademia w Poznaniu).
W odrodzonej Polsce ministerstwo oświaty, jako najwyższy urząd oświecenia publicznego, zabrało się do uporządkowania zaniedbanego szkolnictwa polskiego, a przede wszystkim do organizacji i unifikacji władz szkolnych. Sejm uchwalił zasadę obowiązkowego powszechnego i bezpłatnego nauczania przez państwo. Ustawa sejmowa z 4 czerwca 1920 r.