Rzecznik Praw Obywatelskich (oficjalny skrót: RPO) – polski jednoosobowy organ państwowy ustanowiony 15 lipca 1987, a utworzony 1 stycznia 1988, pełniący funkcję ombudsmana.
Urząd RPO utworzono 1 stycznia 1988, a pierwszym rzecznikiem została Ewa Łętowska, powołana przez Sejm 19 listopada 1987Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 19 listopada 1987 r. w sprawie powołania Rzecznika Praw Obywatelskich ().. Działalność rzecznika regulują Konstytucja RP (art. 208–212) oraz ustawa z dnia 15 lipca 1987 o Rzeczniku Praw Obywatelskich..
Od 29 lipca 2026 roku funkcję Rzecznika Praw Obywatelskich pełni Sylwia Gregorczyk-Abram.
Jednostką pomocniczą Rzecznika Praw Obywatelskich jest Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Jego siedziba główna znajduje się przy al. „Solidarności” 77 w Warszawie, część jednostek organizacyjnych Biura mieści się przy ul. Długiej 23/25.