W 1971 opuścił obóz, ale od razu zesłano go na Syberię. Tam urodził mu się syn – Paweł (1973). W 1974, nieustannie nękany w różny sposób złożył podanie o paszporty emigracyjne. W odpowiedzi skazano go na dalsze cztery lata zsyłki za, jakoby „naruszanie zasad przebywania pod nadzorem”. Podjął wówczas długotrwały strajk głodowy, a także napisał List do robotników amerykańskich, w którym nakreślił warunki życia robotników sowieckich. 12 maja 1976 był współzałożycielem moskiewskiego Komitetu Helsińskiego. We wrześniu 1980 podpisał oświadczenie solidarności z polskimi robotnikami popierające powstanie NSZZ „Solidarność”. Za te działania został skazany za „agitację antysowiecką” na dziesięć lat łagru i pięć lat zesłania. W kwietniu 1984 ostatni raz uzyskał widzenie z żoną. Po obozowych przejściach przeszedł zapalenie opon mózgowych, stracił słuch, zapadł na choroby serca i miał otwarte wrzody żołądka. Nie doczekał końca wyroku w 1996, zmarł w więzieniu czistopolskim w wyniku schorzeń, tortur jakim poddano go w grudniu 1983 i długotrwałego strajku głodowego. W akcie zgonu podano, że zmarł na „wylew krwi do mózgu”. Władze sowieckie nie pozwoliły na udział w pogrzebie kogokolwiek poza żoną, w tym duchownego, a także na przewiezienie zwłok do Moskwy, w związku z czym spoczął na cmentarzu w Czistopolu.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Anatolij Marczenko · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.