Do zwycięstw przyczynili się także wodzowie poszczególnych plemion, którzy wcześniej służyli w siłach zakonnych, dzięki czemu poznali możliwości przeciwnika oraz jego sposoby walki. Jednym z nich był Herkus Monte, wódz Natangów; ..
Krzyżacy z wielkim trudem obronili grody położone nad rzekami i Zalewem Wiślanym, takie jak Elbląg, Królewiec, Bałga czy Welawa. Poza nimi utrzymali ziemię chełmińską, natomiast z Pomezanii, mimo prób obrony, zostali wyparci; .. Pomoc udzielana im w ciągu tych trzech lat ze strony niektórych książąt polskich i krzyżowców niemieckich była niewystarczająca, po części z powodu zaabsorbowania łacińskiej Europy innymi wydarzeniami i problemami; ; ..
W 1263 roku Natangowie pod wodzą Montego, którzy byli szczególnie groźnymi przeciwnikami dla Krzyżaków, wyprawili się na ziemię chełmińską. Poruszając się pod osłoną puszcz, dokonali niespodziewanego dla Zakonu najazdu; ; ;