Wcześniej nosiła ona tymczasowe oznaczenie 2003 EL61, a także używana była nieoficjalna nazwa – „Santa” (Święty Mikołaj).
Orbita mały|upright=0.85|lewo|Orbity Haumei (żółta) i Plutona (czerwona) (136108) Haumea obiega Słońce po orbicie o mimośrodzie 0,197 i nachyleniu do ekliptyki 28,2° w czasie ok. 282 lat. Średnia odległość tego ciała od Słońca wynosi 42,96 j.a. Początkowo Haumea została zaklasyfikowana do klasycznych obiektów Pasa Kuipera (cubewano), ale później została skreślona z tej listy.
Rozmiary i charakterystyka fizyczna mały|upright=0.85|lewo|Artystyczna wizja Haumei i jej księżyców Ciało to nie ma kształtu sferycznego, choć jego rozmiary i masa (ponad 30% masy Plutona) pozwalały, by w przeszłości uformowało się w obiekt prawie kulisty. Jednak bardzo szybki ruch obrotowy wokół najkrótszej osi (niespełna 4 godziny – jeden z najkrótszych spośród wszystkich ciał Układu Słonecznego o średnicach przekraczających 100 km) spowodował rozciągnięcie planetoidy. Według pomiarów przeprowadzonych za pomocą teleskopu Kecka miał to być obiekt o kształcie grubego cygara o rozmiarach ~1960×1518×996 (średnio 1500) km.