Jako podporucznik rezerwy (Korpus Oficerów Rezerwy 58. PP w Poznaniu) powołany został w sierpniu 1939 roku do służby wojskowej i walczył w kampanii wrześniowej. Dostawszy się do niemieckiej niewoli (30 września 1939), trafił do obozu jenieckiego dla polskich oficerów w Oflagu VII-A-Murnau, w bawarskim miasteczku Murnau am Staffelsee, skąd uwolniła go 23 kwietnia 1945 3. Armia Amerykańska gen. Pattona. Po uwolnieniu przebywał jeszcze rok we Francji, będąc oficerem w Polskich Kompaniach Wartowniczych przy armii USA w Reims.
thumb|right|270px|Edmund Harwas (pierwszy od prawej) w Polskich Służbach Wartowniczych – Niemcy 1946 r.
1946–1996 W lipcu 1946 wrócił do Polski i zamieszkał w Poznaniu. We wrześniu 1946 podjął pracę jako asystent-wolontariusz w Zakładzie Pedagogiki Rolniczej Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie po roku został starszym asystentem. Ożenił się wówczas z Tomirą Suwałą, z którego to związku urodziła się w 1947 córka Barbara.
W roku 1949 uzyskał stopień doktora filozofii w zakresie pedagogiki na Uniwersytecie Wrocławskim. Temat jego dysertacji pisanej pod kierunkiem prof. dr. Stanisława Tynca brzmiał: „Dorosły jako uczeń”.
W kwietniu 1955 roku E. Harwas, już jako adiunkt, otrzymał ministerialny tytuł „zastępcy profesora”. W grudniu 1956 CKK przyznała mu tytuł naukowy docenta.