Obrona Łużyna (ros. Защита Лужина) – powieść Wladimira Nabokowa, napisana w czasie pobytu na emigracji, opublikowana w 1930.
Fabuła utworu osnuta jest wokół gry w szachy i postaci genialnego szachisty Aleksandra Iwanowicza Łużyna, stopniowo popadającego w obłęd.
Powstanie i publikacja powieści W 1924 r. Nabokow napisał opowiadanie Kwestia przypadku. Bohater tego opowiadania nazywa się Aleksiej Lwowicz Łużyn, jednak postać ta, podobnie jak akcja opowiadania (uzależniony od kokainy kelner wagonu restauracyjnego próbuje spotkać się w pociągu ze swoją żoną, uciekinierką z ZSRR, napotykając przy tym liczne, wynikające z działania przypadku przeszkody) nie mają nic wspólnego z Obroną ŁużynaLeszek Engelking, Posłowie, [w:] Vladimir Nabokov, Obrona Łużyna, Warszawa 2005, s. 237.. Natomiast w 1927 r. Nabokow napisał wiersz Koń szachowy, którego temat i treść są już bardzo blisko związane z fabułą późniejszej powieści (stary mistrz szachowy wpada w obłęd, czując przesuwające się w swoim mózgu figury, życie kończy w zakładzie dla obłąkanych, skacząc po podłodze ruchem skoczka szachowego). Wiersz ten określany jest jako pierwowzór Obrony ŁużynaLeszek Engelking Posłowie, [w:] Vladimir Nabokov, Obrona Łużyna, Warszawa 2005, s. 230.. Sama Obrona Łużyna powstała w 1929 r.