Wiek XIX (restoracjonizm właściwy) Właściwy ruch restoracjonistyczny wyrósł na początku XIX wieku w Stanach Zjednoczonych (także w innych miejscach świata), na fali „drugiego wielkiego przebudzenia”. Ruchy o tym charakterze powstawały z millenarystycznych nurtów protestantyzmu (głównie kalwinizmu i metodyzmu). O ile część ruchów restoracjonistycznych powstałych w tym okresie zachowała swoją przynależność do protestantyzmu, o tyle inne ruchy zupełnie odcięły się od jego tradycji. Wielu restoracjonistów przyjęło doktryny unitariańskie, a także inne, niezgodne z głównym nurtem chrześcijaństwa (nieraz dość osobliwe).
Do XIX-wiecznych ruchów restoracjonistycznych zaliczyć należy m.in.: ruchy Stone’a i Campbella (wspólnie jako tzw. Restoration Movement), od których wywodzą się współczesne Kościoły Chrystusowe bracia plymuccy święci w dniach ostatnich (mormoni) – Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, Społeczność Chrystusa i różne inne odłamy adwentyści (ruch Millera), w tym adwentyści dnia siódmego irwingianie – w tym Kościół Nowoapostolski chrystadelfianie ruch uświęceniowy – przedstawicielem jest Kościół Nazarejczyka ruch badacki, którego główna część w 1931 roku przyjęła nazwę Świadkowie Jehowy, oraz inne wyznania badackie powstałe po śmierci Charlesa T.