thumb|250px|Cefalium u Melocactus matanzanus. Cefalium (łac. cephalium) – twór występujący na wierzchołkach pędów niektórych przedstawicieli rodziny kaktusowatych, z którego wyrastają kwiaty. Wyraźnie różni się wyglądem od reszty rośliny, nie przeprowadza fotosyntezy. Jest to przekształcony pęd z gęsto skupionymi areolami pozbawionymi cierni. Z areoli wyrastają tylko szczecinki i wełniste włoski, które tworzą czasem gęstą okrywę.
Cefalium może być płaskie, wypukłe lub kolumnowe, osadzone na szczycie lub boku pędu. Wykształca się u kaktusów, które osiągnęły określony wiek i rozmiar, a jego pojawienie wiąże się często ze zmianą dalszego tempa wzrostu rośliny.
Szczytowe cefalium wykształca się np. u przedstawicieli rodzaju Discocactus i Melocactus. Może rosnąć przez kolejne lata i osiągać znaczne rozmiary (np. u Melocactus matanzanus). Ten sam rodzaj cefalium pojawia się u przedstawicieli rodzaju Backebergia (włączonego do rodzaju Pachycereus). U tych wysokich kolumnowych kaktusów o rozgałęzionych łodygach po wykształceniu cefalium następuje zahamowanie wzrostu poszczególnych pędów, bez wpływu na pozostałe.