Powstawanie zmian gatunkowych (specjacja) odbywa się przy udziale doboru naturalnego, ale ma on drugorzędne znaczenie, bowiem może wprowadzać jedynie drobne korekty w zasadniczy i niezależny od doboru przebieg ewolucji. Najważniejszym czynnikiem nie jest bowiem dobór, lecz zmienność nazywana kinetogenezą. Tym pojęciem Cope określa wszelkiego rodzaju ruchy cytoplazmy, narządów i całych organizmów. Cytoplazma kurcząc się przekształciła się (wyewoluowała) w mięśnie, natomiast cytoplazma niekurcząca się przekształciła się w tkankę łączną. Ocieranie się zwierząt głowami o drzewa doprowadziło w wielu grupach systematycznych do powstania różnego rodzaju rogów. Brak bodźców np. światła u zwierząt jaskiniowych oraz w przypadku roślin (które nie czują z natury), prowadzi do zmian bezpośrednich pod wpływem czynników środowiska: gleby, powietrza, itd. Zmiany tego typu w odróżnieniu od kinetogenezy, będącej głównym czynnikiem zmian, Cope nazywa fizjogenezą.