Nowo odkryte dinozaury nazwano „gadami przedpotopowymi”; według katastrofistów miały one nie zmieścić się na Arce Noego i zginąć w czasie Potopu opisywanego w Biblii.
Przeciwne katastrofizmowi stanowiska wyrazili Charles Lyell (geologiczny aktualizm) i Karol Darwin (biologiczny gradualizm). Spory pomiędzy gradualistami a katastrofistami dotyczące istnienia katastrof niszczących życie na Ziemi, a potem jego ponownego odtwarzania wygasły z chwilą, gdy teoria ewolucji, wyjaśniająca odmienność form współczesnych i kopalnych, zyskała powszechną akceptację w nauce.
Rozwój wiedzy geologicznej w XX wieku pozwolił na lepsze zrozumienie przemian, jakim podlegała Ziemia i występujące na niej życie. Zidentyfikowano kilka epizodów masowego wymierania organizmów, które znacznie zmniejszało różnorodność biologiczną, nie prowadząc wszakże do całkowitego zniknięcia życia na Ziemi. Od lat osiemdziesiątych XX wieku, poglądy katastroficzne stały się znów popularne, dzięki powiązaniu wymierania z przełomu kredy i paleogenu z katastrofą kosmiczną.