Kolegiata św. Mateusza Apostoła w Nowym Stawie – gotycki kościół rzymskokatolicki zbudowany z inicjatywy Zakonu krzyżackiego oraz mieszkańców Nowego Stawu na przełomie XIV i XV wieku.
Historia thumb|left|240px|Kolegiata św. Mateusza Świątynia była wzmiankowana po raz pierwszy w 1400 roku. W 1400 roku mieszczanie nowostawscy podjęli decyzję o budowie nowego kościoła miejskiego pw. św. Mateusza. W ciągu kilkudziesięciu lat wzniesiono jeden z najpotężniejszych i najważniejszych obiektów architektury gotyckiej na Żuławach. Świątynię konsekrowano w 1408 roku. Jej rozmiary wynosiły 30 × 55 metrów, a wysokość ok. 55 m. Prace ukończono pod koniec XV wieku. Budowa nowego kościoła gotyckiego była wyraźnym znakiem wyodrębnienia parafii miejskiej ze starej parafii św. Ducha w Nytyskiej Wsi, z którą miasto było pierwotnie związane. Budowa kościoła św. Mateusza na peryferiach ówczesnego Nowego Stawu może świadczyć o obronnym charakterze budowli. Historycy przypuszczają, że innym powodem lokalizacji kościoła było znaczne oddalenie od zabudowy mieszkalnej, narażonej na częste pożary.