Nowa linia pod masywem przełęczy Świętego Gotarda oraz budowany na północ od Lugano Ceneri-Basistunnel pozwolą skrócić czas przejazdu między Bazyleą a Mediolanem z 5 godzin i 20 minut do 3 godzin i 30 minut. Skrócą również czas trwania przejazdu między Zurychem a Mediolanem o prawie połowę, z uprzednich 4 godzin i 10 minut do 2 godzin i 35 minut.
Nowy tunel w najwyższym punkcie znajduje się na wysokości zaledwie 550 m n.p.m., a więc ok. 600 m niżej od poprzednio eksploatowanego tunelu. Dzięki temu pociągi nie będą musiały pokonywać bardzo stromych odcinków toru.
Konstrukcja thumb|left|upright|Głowica maszyny drążącej (TBM) użytej do drążenia tunelu, obecnie element ekspozycji w Pollegio Inżynierowie, ze względu na niekorzystny układ geologiczny wynikający z pionowego układu warstw materiału geologicznego, musieli zastosować kilka metod usuwania mas skalnych podczas budowy tunelu. Większa część prac przeprowadzana jest maszynami drążącymi (TBM), które musiały usunąć około 13 mln m³ urobku (dla porównania piramida Cheopsa ma objętość około 2,6 mln m³). Celem przyspieszenia prac podzielono tunel na 5 sekcji, które były drążone i budowane jednocześnie przez różnych podwykonawców.