Katarynka – nowela napisana przez Bolesława Prusa w 1880 roku. Akcja utworu dzieje się w XIX-wiecznej Warszawie.
Utwór debiutował w "Kurierze Warszawskim" (1880 nr 224 (8 X) — 225); póżniej przedrukowany w licznych czasopismach i zbiorach. Istnieją przeróbki i adaptacje. Tłumaczony: m.in. na j. czeski, francuski, gruziński, litewski, niemiecki, rosyjski, rumuński i włoski
Fabuła Emerytowany prawnik – Pan Tomasz – zajmował piękne mieszkanie na pierwszym piętrze kamienicy. Mężczyzna żył w dostatku i cieszył się powszechnym szacunkiem jako wybitny profesjonalista. Nie miał jednak szczęścia w miłości. Próbował nawiązywać znajomości z różnymi kobietami, lecz po kilku nieudanych próbach znalezienia idealnej kandydatki na żonę, postanowił zostać sam.
Prawnik kochał sztukę, kolekcjonował obrazy i wykazywał się szczególną wrażliwością na muzykę, dlatego też jedna rzecz szczególnie wprawiała go w gniew – katarynka. Nie mógł znieść dźwięku wydawanego przez tę maszynę i nigdy nie życzył sobie, aby jakikolwiek kataryniarz wchodził na jego podwórze (płacił nawet w tym celu stróżowi).
Do mieszkania znajdującego się w podwórzu kamienicy pana Tomasza wprowadziły się dwie panie z małą, może ośmioletnią dziewczynką.