unconfined flow), gdy jedynie część przestrzeni porowej lub szczelinowej zajęta jest przez poruszającą się ciecz, a jej pozostała część jest pusta, a ściślej mówiąc wypełniona powietrzem traktowanym jako nieruchome.
W tym drugim przypadku obszar ośrodka porowatego lub szczelinowego wypełniony cieczą oddzielony jest od pozostałej jego części powierzchnią freatyczną, zwaną też powierzchnią swobodnego lustra wody.
Czasami zdarza się, że przepływ w jednym podobszarze całego obszaru przepływu ma charakter swobodny, a w innym – ciśnieniowy.
Przepływy w reżimie swobodnym spotyka się najczęściej w płytkich gruntach. Natomiast przepływy w reżimie ciśnieniowym występują powszechnie podczas eksploatacji złóż ropy naftowej, gazu ziemnego oraz głęboko zalegających wód podziemnych.
Przyjmuje się, że całość dyssypacji energii towarzyszącej przepływom w ośrodkach porowatych, szczelinowych i szczelinowo-porowych związana jest z tarciem wewnętrznym między sąsiadującymi ze sobą warstwami płynu, przejawiającym się w postaci lepkości płynu.
Sposoby opisu przepływu płynu W hydrodynamice podziemnej stosuje się alternatywnie dwa zasadnicze sposoby podejścia do opisu transportu płynu w ośrodkach porowatych lub szczelinowych: podejście mikrostrukturalne, podejście fenomenologiczne.