Jolanta Brach-Czaina (ur. 26.06.1937 w Warszawie, zm. 16 marca 2021) – polska filozofka i feministka; profesor filozofii, wieloletnia wykładowczyni akademicka; autorka i współautorka książek z zakresu estetyki, i kultury, antropologii, gender studies.
Życiorys Pisała o sobie: Jolanta, córka Ireny, wnuczka Bronisławy, prawnuczka Ludwiki.
Urodziła się w Warszawie. Wychowana przez babcię ze strony matki, Bronisławę Żurawską. Po kapitulacji Warszawy (1939), jesienią 1939 rodzina uciekła do Lwowa, gdzie dziadek Jolanty prowadził fabrykę musztardyRzeczywistość komponowana, Warszawa: Dowody, 2023, s. 297-298, red. Wojciech Szot.. Matka Jolanty Brach-Czainy, aresztowana w 1940, została rozstrzelana wraz ze swoim ojcem, Józefem Żurawskim, w czerwcu 1941 w więzieniu przy ulicy Łąckiego we Lwowie, podczas masakr więziennych NKWD dokonanych na ludności polskiej[w:] „Książki. Magazyn do czytania”, nr 1 (64), s. 6, luty 2024.[w:] Rzeczywistość komponowana, s. 295, Warszawa: Wydawnictwo Dowody, 2023, red. Wojciech Szot..
W 1955 ukończyła Liceum im. Klementyny Hoffmanowej. W latach 1955–1957 studiowała fizykę, a później przeniosła się na studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim. Studiowała również reżyserię na Międzynarodowym Uniwersytecie Teatralnym w Paryżu.