Heinrich Wilhelm Ludolf (ur. 20 grudnia 1655 w Erfurcie, zm. 25 stycznia 1712 w Londynie) – niemiecki filolog (pracujący głównie w Anglii), autor pierwszej gramatyki języka rosyjskiego (1696).
Życiorys Jego dziad, Hiob Ludolf, jest uznawany za jednego z założycieli orientalistyki i afrykanistyki, był autorem gramatyki języka amharskiego. Jego ojciec, Heinrich, był między innymi sekretarzem szwedzkiej delegacji na rokowania westfalskie. Heinrich Wilhelm Ludolf studiował matematykę i teologię na Uniwersytecie w Jenie. Karierę rozpoczął od posady sekretarza posła duńskiego przy dworze angielskim. Od 1680 roku pracował na dworze księcia Jerzego Duńskiego, potem królowej brytyjskiej Anny Stuart. W latach 1692-1694 przebywał w Rosji. W 1698 roku odbył podróż po krajach Bliskiego Wschodu.
Gramatyka języka rosyjskiego Krótka Grammatica Russica, wydana w Oksfordzie w 1696 roku w języku łacińskim, jest pierwszą gramatyką języka rosyjskiego (nie: cerkiewnosłowiańskiego). Autor postawił sobie na celu zadanie opisania języka potocznego. Zapoznał się wprawdzie z gramatyką Smotryckiego, ale w opisie języka przyjął własne rozwiązania.