Podstawowe klasy związków fosforoorganicznych pięciowiązalnych (fosforanoorganicznych) W tej grupie związków charakterystyczna jest obecność formalnie podwójnego wiązania P=X (gdzie X to atom tlenowca, na przykład grupa fosforylowa P=O) oraz trzech ligandów połączonych z atomem fosforu wiązaniami pojedynczymi. Pięciowiązalny atom fosforu oznacza się symbolem λ5.
Kwasy fosforowe i ich estry Wzór ogólny związków w tej grupie to X=P(YR)3 (gdzie X to atom tlenowca, Y to tlenowiec lub azot, a R to grupa organiczna lub wodór), na przykład estry kwasu fosforowego o wzorze ogólnym O=P(OR)3. Z powodu braku wiązania P-C z formalnego punktu widzenia nie są one związkami fosforoorganicznymi, a jedynie estrami lub amidami kwasu fosforowego i jego pochodnych. Najczęściej są one otrzymywane poprzez alkoholizę tlenochlorku fosforu. Związki tego rodzaju często występują w naturze, przykładem mogą być nukleotydy i kwasy nukleinowe, fosfolipidy budujące błonę komórkową oraz fosforany sacharydów odgrywające znaczącą rolę w procesach metabolicznych, między innymi w glikolizie.