Neoplatonizm – filozofia powstała w II wieku n.e. w Aleksandrii pod wpływem myśli Platona oraz politeizmu grecko-rzymskiego. Najwybitniejszymi przedstawicielami neoplatonizmu byli Plotyn, Porfiriusz (III wiek n.e.), Syryjczyk Jamblich (IV wiek n.e.) i przywódca ateńskiej szkoły neoplatońskiej Proklos (V wiek n.e.). Pod wpływem neoplatonizmu tworzyli również chrześcijańscy filozofowie starożytni i średniowieczni: Orygenes, Pseudo-Dionizy Areopagita, Augustyn z Hippony, Eriugena, Anzelm z Canterbury czy Mikołaj z Kuzy.
Geneza i przedstawiciele
Plotyn był najbardziej uzdolnionym filozofem neoplatońskim, Porfiriusz – logikiem, Proklos – systematyzatorem i komentatorem neoplatonizmu; wyłożył on teorię Plotyna w formie dialogu. Plotyn wyłożył swoje poglądy w rozprawach, zebranych następnie w Enneady. Był on początkowo platonikiem, ale przeszedł do budowania własnej teorii bytu, odmiennej od platońskiej. Oprócz Platona inspirowała go myśl pitagorejczyków, stoików i Filona z Aleksandrii. Filozofia Plotyna została dobrze przyjęta przez elity podupadającego starożytnego Rzymu. Uczniem Plotyna był m.in. cesarz Galien. Neoplatonizm wyłonił z siebie sześć szkół: szkoła aleksandryjska, twórcą szkoły był prekursor neoplatonizmu Ammonios Sakkas, szkoła rzymska, wierna Plotynowi, należał do niej m.in.