Polskie miasta powstały ze słowiańskich grodów, jednak ich współczesny charakter wyznaczyło osadnictwo niemieckie na prawie niemieckim w XIII-XIV wieku, zwłaszcza na Śląsku, w Małopolsce oraz na terenach podporządkowanych Zakonowi Krzyżackiemu. Miasta na prawie niemieckim były bytami wyodrębnionymi formalnoprawnie, jednak pojęcie stanu mieszczańskiego ukształtowało się dopiero w ostatnich latach istnienia Rzeczpospolitej Obojga NarodówH. Markiewicz, Historia Polski nowożytnej 1492–1795.. Rozkwit miast takich jak Gdańsk czy Toruń i mieszczaństwa we wczesnej nowożytności powiązany był właśnie z prawem miejskim (swoboda osobista, autonomia i obywatelstwo miejskie) oraz handlem zbożowym w dorzeczu Wisły. Kolonizacja miast na wschodzie Rzeczpospolitej odbywała się często przy pomocy Żydów. W związku z powyższym do początku XIX wieku większość miast była zasiedlona przez ludność inną niż polskaA. Sosnowska, Zrozumieć zacofanie..., s. 318.Tomasz Kizwalter: Do schyłku XVIII w. koszty produkcji rolnej były w Europie w zasadzie podobne. Pańszczyźniana robocizna wyrównywała w środkowej i wschodniej części kontynentu wyższą wydajność ziemi lub pracy w krajach takich jak Anglia czy Holandia. Ten stan rzeczy stabilizował stosunki agrarne w Polsce.