thumb|Odtworzona po II wojnie światowej tablica libertacyjna na frontowej ścianie kamienicy przy ul. Świętojańskiej 21 w Warszawie Libertacja – w I Rzeczypospolitej zwolnienie od określonych obowiązków, m.in. podatków, innych ciężarów w stosunku do miejsca lub osoby.
Libertacja chłopów Libertacja chłopów z poddaństwa nazywana również emancypacją pojawiła się w XVI wieku. Polegała na zwolnieniu poddanego chłopa z poddaństwa za odpłatnością. Odbywała się poprzez wpis do akt grodzkich lub wręczenie chłopu listu uwalniającego z herbem i podpisem pana. Wysokość wykupu ustalana była indywidualnie. Zwalniany miał prawo do zabrania ze sobą ruchomości. Często stosowana była wobec zbiegów, którzy po zdobyciu poprzez ucieczkę niezależności zdołali zdobyć jakiś majątek a zostali odnalezieni przez pana. Zdarzało się, że uzyskujący poprzez libertację wolność chłop nie był w stanie się utrzymać i oddawał się w poddaństwo innemu panu. Libertacja chłopów była zjawiskiem rzadkim.