wznowienie w Wydawnictwie Łódzkim w 1991). Dzieło to spowodowało konflikt z episkopatem i utratę profesury, którą odzyskał 1871. W 1876 wybrany członkiem Akademii Francuskiej.
Renan jako filozof przeszedł od pozytywizmu do sceptycyzmu. Głosił „postawę widza” i hedonizm. Religie traktował jako fenomen psychologiczny, który należy badać bez odwoływania się do czynników nadprzyrodzonych.
Był zafascynowany możliwościami nauki i bezinteresownym stosunkiem do świata, uważał, że tylko dzięki nim możliwe jest przekazywanie wiedzy i doświadczeń ludzkości z pokolenia na pokolenie. Natomiast indywidualne błędy i egoizmy prowadzą do wzajemnego unicestwienia tych osiągnięć, tak jak to się dzieje pod wpływem działania sił o przeciwnych wektorach.
Jego związki z religią są złożone. Z jednej strony krytykuje ją jako system filozoficzny, z drugiej potwierdza jej znaczenie jako czynnika spajającego ludzkie społeczności.