Przykłady największych kryształów opisanych z pegmatytów to: spodumen z Black Hills (12 metrów długości), muskowit z Indii (kopalnia Inikurti w Nelluru (ponad 5 metrów średnicy i waga 85 ton)Żaba J., Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wyd. Videograf II, Chorzów 2006, , beryl z Madagaskaru (18 metrów długości)G. Cressey, I. F. Mercer: Crystals. Londyn: Natural History Museum, 1999., kwarc dymny z Kazachstanu – długość 7,5 metra, szerokość 1,6 metra i waga 70 ton. Największe okazy znalezione w Polsce to: kwarc dymny (morion) ze Strzegomia (ok 60 cm długości), kwarc dymny z Jawora – 64 cm długości, kwarc dymny z okolic Jeleniej Góry – 1 metr.
Strefowość pegmatytów Strefowość skał żyłowych pochodzenia magmowego lub metamorficznego jest rezultatem interakcji minerałów krystalizujących ze skałami osłony. Wymienione niżej strefy pegmatytów powstałych z kwaśnych magm opisane są w kolejności od stref kontaktowych (zewnętrznych) do jądra pegmatytu.