Za uzasadnienie takiego działania uważa się fragment hadisu: Uczeni są dziedzicami proroków.
Podejście poszczególnych szkół prawa muzułmańskiego (mazhabów) do idżtihadu było zróżnicowane. Szkoła hanbalicka przywiązywała do idżtihadu większe znaczenie niż do idżmy (hanbalici akceptowali jedynie idżmę Towarzyszy Proroka) – jednak idżtihad musiał być stosowany zgodnie ze ścisłymi zasadami analogii. Hanafici i malikici nie wymagali ścisłego stosowania analogii, co mogło być usprawiedliwione np. interesem dobra ludzi (istislah) – według szkoły malikickiejIbidem, s. 165..
Powszechnie uważa się, że od X wieku „brama idżtihadu została zatrzaśnięta (zamknięta)”W artykule Anny Parzymies „U źródeł muzułmańskiego antyamerykanizmu” znajdujemy informację, iż „zamknięcie bram idżtihadu” dotyczyło ortodoksyjnych nurtów islamu i według reformatorsko nastawionych myślicieli, teologów i inteligencji miało negatywny wpływ na rozwój ortodoksyjnej myśli muzułmańskiej. Nurty modernistyczne nawoływały do „ponownego otwarcia bram idżtihadu” i reinterpretacji dogmatów dotyczących organizacji społecznej – czemu przeciwstawiały się z kolei nurty zachowawcze, jak salafizm. Anna Parzymies, U źródeł muzułmańskiego antyamerykanizmu, [w:] Islam a terroryzm, praca pod red. Anny Parzymies, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa 2003, s. 18–19.