W swoim traktacie Taiji tushuo (Objaśnienie Diagramu Najwyższej Granicy), który był zainspirowany taoistycznym diagramem będącym przedstawieniem ezoterycznych zasad tej doktryny, objaśnił on jak Najwyższa Granica (Taiji, 太極) zawiera sama w sobie zarówno ruch, jak i bezruch, które pozwalają jej na podział na yin i yang. Z nich rodzi się Pięć elementów (Wu xing, 五行), które z kolei wytwarzają dwie zasady: Niebo (Tian, 天) i Ziemię (Kun, 坤). To z nich ostatecznie powstają wszystkie rzeczy. Według Zhou Dunyi dwie podstawowe formy materialnej siły (qi, 氣), która przenika cały wszechświat, yin i yang, pomimo procesu różnicowania się, który doprowadza do powstania świata, zachowują jedność z pierwotną Najwyższą Granicą. Stąd wszystkie rzeczy są w rzeczywistości jedną, a ta jedna jest obecna we wszystkich rzeczach. Celem człowieka powinno być doskonalenie swojego umysłu, tak by był on w stanie osiągnąć stan spokoju (jing, 靜), właściwy dla samej Najwyższej Granicy. Dzięki temu człowiek może pozostawać w zgodzie ze sobą i ze wszystkimi rzeczami, zgodnie z Doktryną Środka (Zhongyong, 中庸).