Z tego powodu początkowo stosowano określenia w stylu „wyższe czynności psychiczne”, czy „wyższe czynności nerwowe”, które wprowadzono w nauce radzieckiej i przez pewien czas powszechnie stosowano także i w Polsce, kiedy psychologia poznawcza nie istniała, lub nie stanowiła jeszcze rozwiniętej dziedziny nauk psychologicznych (można spotkać taką terminologię w starych podręcznikach). Co prawda główną rolę w tworzeniu współczesnej wiedzy o procesach poznawczych ma psychologia, to jednak niezaprzeczalny wpływ wywierają także neurobiologia i neurologia. Wpływ ten jest dwustronny – teorie dotyczące procesów poznawczych opracowane na gruncie psychologii wpływają na rozwój tych dziedzin.
Domeny poznawcze Kategorie procesów poznawczych Elementarne procesy poznawcze uwaga percepcja pamięć kontrola poznawcza/funkcje wykonawcze
Niektórzy autorzy funkcje wykonawcze (ang. executive functions) – aktywność umysłową sterującą przebiegiem procesów poznawczych – proponują tłumaczyć jako funkcje „zarządcze”, co ma wierniej oddawać znaczenie tych funkcji, chociaż określenie „wykonawcze” już się właściwie w języku polskim przyjęło i to nie tylko w literaturze psychologicznej.