Wraz z rozwojem chrześcijaństwa w Europie także sanktuaria zaczęły stawać się obiektami muzealnymi – . Przechowywano tam też różnorodne wota oraz insygnia królewskie. Tak kształtowała się pozadewocjonalna, muzealna funkcja kościołów. Również bogato wyposażone skarbce królewskie pełniły w średniowieczu rolę swoistych muzeów. Zgromadzone tam przedmioty, głównie z zakresu militariów oraz insygnia koronne, wystawiano przy szczególnych okazjach na widok publiczny.
Wówczas też pojawiły się pierwsze katalogi: autorstwa francuskiego opata Sugera, który skatalogował swoje kościelne zbiory, i Robineta d’Estampes, który w 1416 r. spisał majątek sławnego kolekcjonera, księcia Jeana de Berry.
Renesans włoski W dobie renesansu, w wyniku ruchu humanistycznego łączącego się z badaniem antyku i próbą wskrzeszenia antycznych wartości, odżyła także idea zapoczątkowanego w starożytności muzealnictwa. Pierwsze próby zaistniały we Włoszech, a zwłaszcza we Florencji, która swą pozycję miasta-muzeum uzyskała dzięki pomyślnym stosunkom gospodarczym, przyczyniającym się do rozwoju ekonomicznego i artystycznego.