Niekorzystny dla Polski przebieg wojny z Rosją wzbudzał także poważne zaniepokojenie duchowieństwa.

Ordynariusz włocławski biskup Stanisław Zdzitowiecki starał się mobilizować kapłanów i wiernych do organizowania pomocy dla walczących na froncie wschodnim żołnierzy i ochotników, broniących ojczyzny i Kościoła przed barbarzyńskim najazdem. Na mocy uchwały sejmowej, 1 lipca 1920 roku powołano Radę Obrony Państwa. Również we Włocławku powołano w lipcu Komitet Obrony Państwa, ale faktycznie przygotowania do obrony miasta rozpoczęły się bardzo późno. Na apel ROP i biskupa Zdzitowickiego najszybciej odpowiedziała młodzież, głównie harcerze. 13 lipca do wszystkich chorągwi dotarł rozkaz z Komendy Głównej Związku Harcerstwa Polskiego ogłaszający mobilizacje do Armii Ochotniczej, w tej sytuacji Inspektor Okręgu Kujawskiego, Zygmunt Błędowski, wydał specjalny rozkaz, ogłaszający mobilizację drużyn na obszarze całego Okręgu, dla tych którzy jeszcze nie zgłosili się jako ochotnicy. We Włocławku powołano Harcerskie Biuro Meldunkowe. W niedziele 19 lipca o godzinie 19.00 harcerze mieli stawić się na placu Gimnazjum Realnego. Następnego dnia, po mszy w ich intencji odprawionej przez ks. Józefa Kruszyńskiego, 96 z nich wyjechało do obozów ćwiczeniowych pod Warszawę.