W Gondarze negus posiadał wspaniały pałac wzniesiony przez Portugalczyków. Dzięki swej wiedzy medycznej Bruce stał się ulubieńcem cesarza i otrzymał od niego jako lenno jezioro górskie. W 1770 odkrył źródło Nilu Błękitnego, którym okazało się jezioro Tana, jednak nie był pierwszym Europejczykiem, który tam przebywał, bo już w 1613 jezuita Pedro Páez odnalazł to miejsce po dziesięcioletnich poszukiwaniach. W swych relacjach z podróży zawartych w pięciu tomach książki pt. Travels to Discover the Source of the Nile wydanej w 1790 w Edynburgu pisze o swojej służbie w armii cesarza jako oficer, który okrył się chwałą w bojach, i o szczęśliwych chwilach, jakie spędził na dworze matki cesarza. Ostatecznie Bruce uciekł z Etiopii przez Nubię w kierunku Assuanu ścigany przez wysłanników cesarskich. W rodzinnej Szkocji nikt nie chciał uwierzyć jego relacjom, ale okazuje się, że były bardzo wiarygodne i aż pod koniec XIX stulecia nie straciły na aktualności barwne opisy etiopskiego społeczeństwa. Książka tego szkockiego podróżnika oskarżana niesłusznie o blagierstwo wzbudziła w Europie zainteresowanie Afryką. Kilka rysunków z podróży zaprezentował królowi Jerzemu III.