Przedstawiają skomplikowany kompleks górskich rozrogów połączonych ze sobą plątaniną mocno powyginanych grzbietów a porozdzielanych głębokimi lub płytkimi, wijącymi się dolinami oraz licznymi bruzdami i zapadliskami.
Góry Szczawnickie nie mają wyraźnie rozwiniętego głównego grzbietu. Morfologicznie dzielą się na cztery jednostki: Pasmo Sitniańskie (słow. Sitnianska vrchovina) Skałkę (słow. Skalka) Pasmo Hodruszskie (słow. Hodrušská hornatina) Kozmalowskie Górki (słow. Kozmálovské vŕšky)
W związku z występowaniem całej mozaiki budujących je skał o różnej odporności charakteryzują się one bardzo urozmaiconą rzeźbą. Przeważa typ krajobrazu o rzeźbie fluwialnej z licznymi rosochami grzbietów. Obok wąskich grzbietów o stromych stokach spotkamy tu fragmenty zrównanych wierzchowin, a obok śródgórskich zapadlisk – liczne formacje skalne.
Budowa geologiczna Góry Szczawnickie zbudowane są głównie z andezytów, ryolitów, brekcji i tufów wulkanicznych. Miejscami pojawiają się skały osadowe – piaskowce, łupki, kwarcyty (piaskowce kwarcytowe) i wapienie. Na terenie tym występuje ok. 140 różnych minerałów, w tym wiele rud metali, także metali szlachetnych, w przeszłości intensywnie eksploatowanych.