15 czerwca 1997 zaprezentował słuchaczom eklektyczną mieszankę przeróżnych gatunków muzycznych, od Nancy Wilson do Jimiego Hendriksa. Tym samym zmienił nieco stereotypowe oblicze DJ-a jako osoby, która jedynie puszcza płyty bez własnej inwencji twórczej.
Osobą prowadzącą audycję od samego początku jej istnienia jest Pete Tong. Był on także DJ-em, który zagrał w pierwszej audycji Essential Mix 30 października 1993. Od tej pory, Essential Mix można usłyszeć w każda sobotę, najczęściej między godzinami 1 i 3. Klasyczną formą audycji jest nieprzerwany, dwugodzinny mix DJ-ski, prezentowany przez prowadzącego Pete’a Tonga. Nie ma wywiadu z muzykami, ani żadnego kontaktu ze słuchaczami. Każdy program zaczyna się charakterystycznym krótkim wstępem przedstawiającym biografię gościa. W ciągu kilku ostatnich lat, każdy Essential Mix jest nagrywany wcześniej, także sama audycja nie jest audycją „na żywo”. Dzięki temu same mixy są z reguły doskonale dopracowane, a zapowiedzi i dżingle radiowe nie zakłócają odbioru muzyki. Każdy Essential mix stał się dzięki temu „małym arcydziełem”. Kolejną formą, w jakiej można usłyszeć mixy w audycji, są relacje na żywo z klubów i wydarzeń muzycznych. Na antenie BBC Radio 1 można usłyszeć zatem mixy z różnych festiwali oraz imprez odbywających się m.in.