Wszelkie jednostki zasadniczego podziału terytorialnego muszą być jednostkami samorządu terytorialnego.
Podstawy prawne działania administracji samorządowej na poszczególnych szczeblach opisują ustawy, tj. ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym. – dalej nazywana u.s.g., ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym. – u.s.p., ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. – u.s.w., ustawa z dnia 28 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa..
Należy zauważyć, że jednostki samorządu na poszczególnych szczeblach nie podlegają sobie. Organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów, wojewoda oraz w zakresie finansów Regionalna Izba Obrachunkowa. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny oraz Najwyższa Izba Kontroli są organami kontrolnymiArt. 171 ust. 1-2 Konstytucji RP.. Od rozstrzygnięć nadzorczych przysługuje skarga do WSAArt. 94 ust. 4 u.s.g., art. 85 ust. 4 u.s.p., art. 86 ust. 3 u.s.w.. Europejska Karta Samorządu Terytorialnego (e.k.s.t.) wprowadza w art.