Utwór o kafkowsko-orwellowskim rodowodzie przedstawia za pomocą paraboli i alegorii analizę procesu intelektualnego uzależnienia się inteligencji wschodnioeuropejskiej od politycznych i ekonomicznych reguł doktryny komunistycznej. Karl Jaspers określił Zniewolony umysł jako znakomite studium „rozbicia człowieka na dwie osoby” pod wpływem olbrzymiej presji ideologicznejA. Walicki, ”Zniewolony umysł” po latach, Warszawa 1993, s. 334..
Tytuły rozdziałów Murti-Bing – pigułki szczęścia Zachód – analiza porównawcza sytuacji intelektualistów Wschodu i Zachodu Ketman – sztuka ukrywania prawdziwych poglądów, milczenia o swoich przekonaniach Alfa – czyli moralista (Jerzy Andrzejewski) Beta – czyli nieszczęśliwy kochanek (Tadeusz Borowski) Gamma – czyli niewolnik dziejów (Jerzy Putrament) Delta – czyli trubadur (Konstanty Ildefons Gałczyński) Wróg ładu – człowiek – refleksja o marksistowskiej filozofii historii Bałtowie – los narodów, „których ciała podeptał słoń historii”: Litwinów, Łotyszy i Estończyków