W ramach tego procesu można było uzyskać (do wyboru):
wykształcenie ogólne zasadnicze (potwierdzone jedynie świadectwem ukończenia szkoły zawodowej) stopień czeladnika (organizowany przez rzemieślnicze cechy) stopień zawodowy (zdając egzamin państwowy Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej)
Aby uzyskać dyplom technika, absolwent ZSZ musiał uzyskać wykształcenie średnie oraz zdać egzaminy potwierdzające wszystkie kwalifikacje wyodrębnione w danym zawodzie. Po ukończeniu zasadniczej szkoły zawodowej ze stopniem technika, naukę można było kontynuować w trzyletnim liceum ogólnokształcącym dla dorosłych, rozpoczynając naukę od razu od klasy drugiej.
Regulacje prawne Szkoły zawodowe powstały w wyniku wprowadzenia w życie Uchwały Prezydium Rządu z 23 czerwca 1951 r., inicjującej nowy ustrój szkolnictwa zawodowego, na który składały się m.in. zasadnicze szkoły zawodowe o dwu- a później trzyletnim cyklu nauczania, przygotowujące wykwalifikowanych robotników, przeznaczone dla absolwentów siedmioletniej szkoły podstawowej.