Jego ojciec za udział w powstaniu listopadowym zesłany został na Sybir, gdzie zmarł. Brat dziadka Akielewicza walczył pod Somosierrą w Hiszpanii. Ojczym matki uczestniczył w bitwie pod Maciejowicami. Wychowaniem Mikołaja, zgodnie z tradycją litewską, zajęła się babka. Początki edukacji otrzymał w domu od wędrownych nauczycieli oraz w szkole parafialnej w Sosnowej, gdzie uczył go ksiądz Krzysztof Maria Szwermicki. Właściwe wykształcenie odebrał w dwuklasowej szkole elementarnej i w polskiej czteroklasowej szkole powiatowej w Mariampolu, której jednak formalnie nie ukończył, mimo że był w niej prymusem. Widocznie ciążył mu przymus szkolny; pragnął też dopomóc ubogiej matce, która go utrzymywała. Języka polskiego nauczył się dopiero w trzynastym roku życia. „W języku litewskim pierwszą zmówiłem modlitwę za duszę ojca i śpiewałem cudowne damy, a polski otworzył mi podwoje do świątyni wiedzy” - pisał po latach na emigracji. Całe dalsze wykształcenie, a było ono wszechstronne, zdobywał w drodze wytrwałego samouctwa. Zaraz po opuszczeniu szkoły zaczął zarabiać po dworach jako tzw. nauczyciel domowy. Wyjazd do Warszawy mały|190px|Obraz upamiętniający Unię w Krewie z 1861 r. Znajduje się w Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie. mały|190px|List Mikołaja Akielewicza do Leonarda Niedźwieckiego z 1868 r. W 1850 r.