Wzorcem dla tej formy rządzenia były wschodnie despocje: połączono kult cesarski z kultem boskim, władca dzierżył na skroniach diadem (typowo wschodnia oznaka władzy królewskiej). Ołtarze ze świecami i podobizną cesarza były w siedzibach urzędników i obozach wojskowych. Przed cesarzem padano na kolana i twarzą do ziemi. Jednocześnie Dioklecjan pojawiał się publicznie bardzo rzadko, traktowany jako wybraniec bądź syn JowiszaS. Bralewski, Dioklecjan, [w:] Słownik cesarzy rzymskich, red. J. Prostko-Prostyński, Poznań 2001, s. 209.K. Chojnicka, Dominat, [w:] Słownik historii doktryn politycznych, t. 2, red. M. Jaskólski, Warszawa 1999, s. 71-72.M. Sczaniecki, Powszechna historia państwa i prawa, opr. K. Sójka-Zielińska, wyd. 9, Warszawa 2003, s. 31..
Dioklecjan przeprowadził reformę państwa rzymskiego, konieczną ze względu na rozległość terytorialną. Wprowadził rządy, nazwane tetrarchią (rządy czterech, czwórwładza), która polegała na tym, iż Imperium rządzi dwóch augustów, oni natomiast mianują swoich zastępców zwanych cezarami, po 20. latach sprawowania władzy, w teorii, mają zrzec się tytułu augusta na swojego zastępcę, który po kolejnych 20. latach ma zrzec się władzy na swego cezara itd. Dioklecjan, pozostając na Wschodzie, zachował władzę zwierzchnią nad całością cesarstwa.