thumb|Bitwa Aleksandra Newskiego ze Szwedami w 1242 r. Ilustracja Borisa Czorikowa do książki Artysta Karamazin lub historia Rosji w obrazach (Sankt Petersburg, 1836) thumb|Posadnica Marta. Zniszczenie wieca nowogrodzkiego. Obraz pędzla Klaudiusza Lebiediewa, Galeria Trietiakowska, Moskwa Republika Nowogrodzka, Rzeczpospolita Nowogrodzka ( lub , staroruski Новгородская земьля) – średniowieczne państwo ruskie istniejące w latach 1136–1478, położone między Morzem Bałtyckim a Syberią. Powstało w wyniku usamodzielnienia się Księstwa Nowogrodzkiego w czasie rozbicia dzielnicowego Rusi. W państwie o ustroju feudalnym rozwinęła się z czasem specyficzna forma demokracji.
Historia W wyniku rozdrobnienia Rusi Kijowskiej zapoczątkowanego śmiercią Jarosława Mądrego (1054), północna jej część – Księstwo Nowogrodzkie, uzyskało niezawisłość. Stolicą księstwa był największy ruski gród – Nowogród Wielki, z którym powiązane są początki państwowości ruskiej. W państwie tym szybko rozwinęła się specyficzna demokracja: zgromadzenie obywateli miasta (wiec), kupców i bojarów, wybierało najemnego władcę – księcia (mogło go też usunąć). Stąd też państwo to jest nazywane potocznie przez Rosjan Republiką Bojarską. Bojarzy i kupcy mieli znaczący wpływ na decyzje wiecu.