Mimo prześladowań gminy rozwijały się zgodnie ze starożytną sentencją mówiącą, że krew męczenników jest nasieniem nowych chrześcijan.
W stronę Kościoła powszechnego mały|Ikona przedstawiająca Ojców Kościoła podczas Soboru w Nicei (325) trzymających Nicejsko-konstantynopolitańskie wyznanie wiary (381) Liczne dokumenty z tamtego okresu potwierdzają, że pomiędzy gminami istniała pewna wspólnota, utrzymywana przez spotkania osobiste i korespondencję. W listach ówczesnych biskupów, m.in. Klemensa Rzymskiego, Polikarpa ze Smyrny i Ignacego z Antiochii pojawiają się pierwsze nawoływania do utrzymania jedności w wierze. W liście tego ostatniego do Kościoła w Smyrnie po raz pierwszy znalazło się określenie Kościół katolickiŚw. Ignacy Antiocheński, List do Kościoła w Smyrnie IV,2, w: Ojcowie Apostolscy, PSP 45, przekł. Anna Świderkówna, Warszawa 1990, s. 89.. Słowo katolicki pochodzi od greckiego określenia καθολικος oznaczającego uniwersalny lub powszechny. Określenie to pojawiało się również w późniejszych tekstach Ireneusza, biskupa Lyonu. Mniej więcej od II wieku n.e. mówi się już zawsze o jednym Kościele powszechnym, który składa się z wielu gmin. Wielki wpływ na utrzymanie wspólnoty miały zebrania kierowników gmin, podczas których załatwiano sprawy bieżące, zwłaszcza rozwiązywano trudności natury organizacyjnej i doktrynalnej.