Geneza Wywodziła się z pozostałości dawnej Gwardii Królewskiej, które przetrwały jako Gwardia Zgromadzenia Narodowego (następnie Konwentu Narodowego i Ciała Ustawodawczego) oraz Gwardia Dyrektoriatu. Wkrótce po zamachu stanu 18 brumaire'a Bonaparte dekretem z 3 stycznia 1800 połączył te formacje i utworzył z nich dwa bataliony grenadierów pieszych, kompanię strzelców pieszych, dwa szwadrony grenadierów konnych, kompanię strzelców konnych (szaserów) i kompanię artylerii konnej. Ta Gwardia Konsularna liczyła 2089 ludzi, a dowodził nią Joachim Murat.
14 listopada 1801 Bonaparte dokonał pierwszej reorganizacji Gwardii. Przydzielił do niej czterech generałów, mających dowodzić poszczególnymi rodzajami broni, co zapowiadało dalszy wzrost liczby gwardzistów. Louis Nicolas Davout objął dowództwo nad piechotą, Jean-Baptiste Bessières nad kawalerią, Nicolas Marie Songis nad artylerią. Nie obsadzono wówczas stanowiska dowódcy wojsk inżynieryjnych. Tego samego dnia powstały "korpusy" grenadierów pieszych i strzelców pieszych, złożone z dwóch batalionów.