Określenie pierwsza dama jest kalką językową z języka angielskiego (), które w USA pojawia się w II połowie XIX wieku, zaś w polszczyźnie pod koniec XX wieku m.in. w prasie na początku 1989 przy okazji przedstawienia Barbary Bush i jej poprzedniczekDamy w Białym Domu „Zwierciadło” z 1989. czy w publikacji z 1993, gdzie zwrotem III Rzeczypospolitej nazwano Danutę Wałęsę III Rzeczypospolitej w Kronika kobiet, Wydawnictwo „Kronika” – Marian B. Michalik, Warszawa, 1993, , s. 620..
W odniesieniu do małżonek głów państwa polskiego zwrot pierwsza dama zaczął być stosowany dopiero w III Rzeczypospolitej. W II RP w odniesieniu do małżonki prezydenta używano zwrotu pani prezydentowa lub np. pani Michalina MościckaA. Chojnowski, Ignacy Mościcki, prezydent Rzeczypospolitej 1 VI 1926 – 30 IX 1939 w Prezydenci i premierzy Drugiej Rzeczypospolitej, Zakład Narodowy imienia Ossoliński Wydawnictwo, 1992, , s. 224.. Taką formę stosowano również wobec małżonek prezydentów innych państw – też i w okresie Polski Ludowej, np. w publikacji Interpress Publishers dotyczącej wizyty prezydenta Nixona w Warszawie są zwroty: , Interpress Publishers, Warsaw, 1972.. Jednak współcześnie w publicystyce częstą praktyką jest określanie tym tytułem partnerek przywódców państwa polskiego z lat 1918–1989 (tj.