Muzułmańskie okrainy carskiej Rosji 1795-1916, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2014..
Przełomowym wydarzeniem dla rosyjskiej Azji Środkowej było ogłoszenie przez cara Mikołaja II Romanowa ukazu z 25 czerwca 1916, nakazującego mobilizację do armii rosyjskiej ok. 390 tys. mężczyzn nierosyjskiego pochodzenia wyznania muzułmańskiego. Ludność ta była dotychczas zwolniona ze służby wojskowej. Doprowadziło to do wybuchu antycarskiego powstania, które jednak zostało krwawo stłumione przez wojska pod dowództwem gen. Aleksieja Kuropatkina.
Początek działań wojennych mały|upright|lewo|Flaga używana przez ruch basmaczy W następstwie wybuchu rewolucji lutowej, w Azji Środkowej zaczęły organizować się różne muzułmańskie siły polityczne. Członkowie Ogólnorosyjskiej Rady Muzułmańskiej utworzyli Shura-i Islam (Radę Islamską), organizację dżadidystów, dążącą do powołania federacyjnego, demokratycznego państwa z autonomią dla muzułmanówRichard Lorenz, Economic Bases of the Basmachi Movement in the Ferghana Valley, 186.. Bardziej konserwatywni uczeni religijni utworzyli Ulema Jemyeti (Radę Uczonych), bardziej zainteresowani ochroną islamskich instytucji i prawa szariatu. Muzułmańscy nacjonaliści utworzyli razem koalicję, która jednak rozpadła się już po rewolucji październikowej, kiedy to dżadidyści udzielili poparcia bolszewikom.